ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม? ไม่จดได้ไหม? และจดแล้วมีประโยชน์อย่างไร

ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม? ไม่จดได้ไหม? และจดแล้วมีประโยชน์อย่างไร

การขายของออนไลน์ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ว่าจะขายผ่านเว็บไซต์ของตัวเอง Facebook, Instagram, TikTok หรือแพลตฟอร์ม E-Commerce ต่าง ๆ ทำให้หลายคนที่เริ่มต้นเป็นพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์เกิดคำถามว่า “ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม?” “ถ้าไม่จดทะเบียนพาณิชย์ได้หรือไม่?” และ “จดทะเบียนพาณิชย์แล้วมีประโยชน์อะไร?”

คำตอบคือ ไม่ใช่ทุกคนที่ขายของออนไลน์จะต้องจดทะเบียนพาณิชย์ เพราะตั้งแต่วันที่ 5 มิถุนายน 2567 เป็นต้นมา มีกฎเกณฑ์เกี่ยวกับพาณิชยกิจที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ฉบับใหม่ ซึ่งเปลี่ยนรายละเอียดจากหลักเกณฑ์เดิม ดังนั้นผู้ขายออนไลน์ควรตรวจสอบว่ากิจการของตนเองเข้าข่ายที่ต้องจดทะเบียนหรือไม่

ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม?

ขึ้นอยู่กับลักษณะของผู้ประกอบการและกิจการที่ทำ

ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่องกำหนดพาณิชยกิจที่ผู้ประกอบพาณิชยกิจต้องจดทะเบียน พ.ศ. 2567 มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 5 มิถุนายน 2567 เป็นต้นมา ดังนั้นคำตอบว่า “ขายออนไลน์ต้องจดทุกคน” จึงไม่ถูกต้อง

สิ่งสำคัญคือควรพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ ดังนี้:

• ผู้ขายเป็นบุคคลธรรมดาหรือเป็นนิติบุคคล
• ลักษณะการประกอบธุรกิจเข้าข่ายพาณิชยกิจที่กฎหมายกำหนดหรือไม่
• รูปแบบการขายและการให้บริการเป็นอย่างไร
• มีการดำเนินธุรกิจผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ในลักษณะใด

ขายของผ่าน Facebook, TikTok หรือ Marketplace ต้องจดทะเบียนไหม?

การขายผ่าน Social Media หรือแพลตฟอร์มออนไลน์ ไม่ได้หมายความโดยอัตโนมัติว่าทุกคนต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ต้องพิจารณาตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายและรูปแบบกิจการเป็นรายกรณี

• ขายสินค้าออนไลน์เป็นอาชีพหรือธุรกิจหลัก/เสริม
• รับออเดอร์ผ่าน Social Media หรือเปิดร้านบนแพลตฟอร์ม E-Commerce
• มีเว็บไซต์สำหรับขายสินค้า หรือรับชำระเงินออนไลน์
• ให้บริการผ่านระบบอินเทอร์เน็ต

ถ้าไม่จดทะเบียนพาณิชย์ได้ไหม?

ถ้ากิจการของคุณไม่เข้าข่ายพาณิชยกิจที่กฎหมายกำหนด ก็ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนพาณิชย์

แต่หากเป็นกิจการที่เข้าข่ายต้องจดทะเบียน การไม่ดำเนินการตามกฎหมายอาจมีผลทางกฎหมายได้ ดังนั้นไม่ควรใช้วิธีคิดว่า “ร้านเล็ก ๆ คงไม่เป็นไร” หรือ “ขายออนไลน์ไม่มีหน้าร้าน จึงไม่ต้องจด”

เพราะการไม่มีหน้าร้านไม่ได้เป็นตัวตัดสินเพียงอย่างเดียวว่าต้องจดทะเบียนหรือไม่ สิ่งที่ควรทำคือตรวจสอบลักษณะกิจการกับหลักเกณฑ์ปัจจุบันของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ใครบ้างที่ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์?

ตามคำชี้แจงของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเกี่ยวกับประกาศปี 2567 มีกรณีที่ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ เช่น นิติบุคคลบางประเภทที่กฎหมายกำหนดไม่ให้อยู่ภายใต้การจดทะเบียนพาณิชย์

ต้องแยกให้ออกระหว่าง จดทะเบียนพาณิชย์ กับ จดทะเบียนบริษัท/ห้างหุ้นส่วน สองอย่างนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

การจัดตั้งบริษัทเป็นเรื่องของการจัดตั้ง “นิติบุคคล” ขณะที่ทะเบียนพาณิชย์เป็นการจดทะเบียนเกี่ยวกับการประกอบพาณิชยกิจตามกฎหมายทะเบียนพาณิชย์

จดทะเบียนพาณิชย์แล้วมีประโยชน์อย่างไร?

แม้บางคนอาจไม่ได้มีหน้าที่ต้องจดทะเบียน แต่การมีทะเบียนพาณิชย์สามารถช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับธุรกิจได้ในหลายกรณี:

• 1. เพิ่มความน่าเชื่อถือให้ร้านค้า: ช่วยให้ร้านดูเป็นธุรกิจที่มีตัวตนและมีความเป็นทางการมากขึ้น ลดความกังวลของลูกค้าเรื่องมิจฉาชีพ
• 2. ใช้เป็นหลักฐานการประกอบธุรกิจ: นำไปใช้ประกอบการติดต่อทางธุรกิจ ติดต่อสถาบันการเงิน หรือสมัครบริการองค์กร
• 3. สร้างความมั่นใจให้ลูกค้า: ลูกค้ากล้าซื้อสินค้าที่มีราคาสูงเพราะมีที่อยู่และข้อมูลผู้ประกอบการชัดเจน
• 4. ช่วยในการติดต่อคู่ค้า B2B: สะดวกเมื่อต้องติดต่อเปิดบัญชีคู่ค้า ซื้อวัตถุดิบราคาส่ง หรือทำสัญญาทางธุรกิจ
• 5. ช่วยทำธุรกิจอย่างเป็นระบบ: เป็นจุดเริ่มต้นในการจัดทำบัญชี ภาษี และออกเอกสารซื้อขายอย่างถูกต้อง

จดทะเบียนพาณิชย์กับเสียภาษี เป็นเรื่องเดียวกันไหม?

ไม่ใช่ นี่เป็นความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อยมาก

การจดทะเบียนพาณิชย์เป็นเรื่องเกี่ยวกับ การประกอบพาณิชยกิจตามกฎหมายทะเบียนพาณิชย์ ส่วนภาษีเป็นเรื่องที่อยู่ภายใต้ กฎหมายภาษีอากร

ดังนั้น: ไม่จดทะเบียนพาณิชย์ ≠ ไม่ต้องเสียภาษี และ จดทะเบียนพาณิชย์ ≠ ต้องเสียภาษีเพิ่มขึ้นโดยไร้เหตุผล

ภาระภาษีจะพิจารณาจากประเภทรายได้ สถานะผู้มีเงินได้ และเกณฑ์ตามกฎหมายภาษีที่เกี่ยวข้อง

ขายของออนไลน์เริ่มต้นควรทำอะไรบ้าง?

สำหรับคนที่กำลังเริ่มขายของออนไลน์ ควรจัดระบบธุรกิจตั้งแต่วันแรกดังนี้:

• 1. กำหนดรูปแบบธุรกิจ: ขายสินค้า, รับจ้าง, Dropship, ตัวแทน หรือผลิตเอง
• 2. ตรวจสอบหลักเกณฑ์การจดทะเบียน: ตรวจสอบประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• 3. แยกบัญชีรายรับ-รายจ่าย: ทำบัญชีเก็บยอดขาย ต้นทุน ค่าขนส่ง ค่าโฆษณา
• 4. เก็บเอกสารการขาย: ใบเสร็จรับเงิน ใบเสนอราคา และสลิปโอนเงินอย่างเป็นระบบ
• 5. วางแผนด้านภาษี: ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.94 / ภ.ง.ด.90) ให้ถูกต้อง

สรุป: ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม?

ไม่ใช่ผู้ขายออนไลน์ทุกคนที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ หลักเกณฑ์ปัจจุบันต้องพิจารณาตามประเภทของผู้ประกอบการและลักษณะพาณิชยกิจอ้างอิงประกาศกระทรวงพาณิชย์ พ.ศ. 2567 (บังคับใช้ 5 มิถุนายน 2567)

หากเข้าข่ายต้องจด ควรทำให้ถูกต้องเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ แต่หากไม่เข้าข่ายก็ไม่ต้องจด อย่างไรก็ตามผู้ขายทุกคนยังมีหน้าที่ยื่นเสียภาษีเงินได้ตามกฎหมาย